Inhoud

Het aanbod

De eerste ervaring

SURFnet/Kennisnet over E-paper (e-readers)

Go with the flow

MobiPocket to the rescue

Wie zijn schuld is dit eigenlijk?

Documenten maken voor eBooks

Converteren van de Word-documenten

Knutselen in het HTML-bestand

Het resultaat

En de iPhone/iPod Touch?

Calibre en Stanza

Conclusies

eBooks voor de BeBook / iPod Touch / iPAQ

Een overzicht van ervaringen van een nieuwe BeBook gebruiker.

(c) 2009 Pierre Gorissen
Dit eBook wordt verspreid onder een Creative Commons Licentie, Naamsvermelding-Niet-commercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland. Zie: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl/

Het aanbod

Ter ere van de Boekenweek die van 11 t/m 21 maart 2009 plaats vond had eBook.nl een aanbieding: een BeBook Reader met 75 euro aan boeken voor 285 euro. Normaal gesproken was de verkoopprijs van de BeBook reader 329 euro. De actie is na de Boekenweek verlengd, zie daarvoor de eBook.nl website.

Hoewel ik al het nodige over eReaders gelezen had en er een aantal effe in mijn handen heb mogen houden, kun je het uiteindelijk toch wel een impulsaankoop noemen toen ik op zaterdag 21 maart 2009 de bestelling plaatste.

Een paar dagen later, op woensdag werd een klein pakje afgeleverd met daarin de BeBook.
Ik had in de dagen daarvoor al even online gekeken naar het aanbod van eBooks zodat ik de BeBook ook meteen bij ontvangst kon vullen. Daarnaast had ik zelf al het nodige materiaal waaronder een flinke verzameling (wetenschappelijke) literatuur veelal bestaande uit artikelen uit journals, maar ook hele boeken, die ik de afgelopen maanden verzameld heb. De meeste materialen waren in PDF formaat, in tegenstelling tot de boeken die ik voor die 75 euro bij ebook.nl gekocht had.

Opvallend vond ik overigens dat er enorm veel 'ebooks' online beschikbaar zijn. De meeste zijn in PDF-formaat en van een groot deel is het op zijn minst twijfelachtig dat het beschikbaar stellen gebeurt met instemming van de auteursrechthebbende(n).

De eerste ervaring

Na ontvangst van de BeBook heb ik een SD-kaartje van 1GB dat ik nog in huis had gevuld met een deel van de ruim 4GB aan PDF's die ik op mijn computer heb staan. En als snel kwam ik er achter dat de BeBook niet geschikt is voor het lezen van het merendeel van die PDF bestanden. Balen? Miskoop?

Balen deed ik in het begin wel ja, om van een miskoop te spreken zou niet eerlijk zijn ten opzichte van het apparaat. Ik wilde er namelijk iets op doen waar het niet voor bedoeld was. Gelukkig weet ik inmiddels wat ik er wél op kan doen en dat is voldoende om het zeker geen miskoop te noemen. Nu na een paar dagen gebruik en uitzoeken heb ik mijn ervaringen op een rijtje gezet in een blogpost op mijn weblog (http://www.gorissen.info/Pierre).

In het kader van goed voorbeeld doet wellicht volgen heb ik die blogpost verwerkt in dit gratis eBook dat in MobiPocket en ePUB formaat beschikbaar is vanaf mijn weblog. 

SURFnet/Kennisnet over E-paper (e-readers)

Als je een bericht leest van iemand die een Kindle of andere eBook reader heeft, of een video ziet waarin iemand zo'n apparaat toont, dan lijkt het alsof er maar twee uitersten bestaan: je vindt het een schitterend apparaat of je vind het vreselijke dingen en maakt grapjes over hoe een boek zo veel meer karakter heeft.

Maar dat is hetzelfde als wanneer je een review van een eBook reader zou vergelijken met een review van een 'draagbare' computer midden jaren tachtig van de vorige eeuw. Die apparaten hadden het gewicht en omvang van een naaimachine, zeker niet iets waarvan je zou verwachten dat bijna iedereen in het onderwijs er nu eentje heeft (of zou moeten hebben).

Er is dus behoefte aan objectieve, genuanceerde informatie. Een absolute aanrader voor iedereen die in het onderwijs (of privé) denkt over het aanschaffen van een eBook reader is het rapport van het SURFnet/Kennisnet project over E-paper. Het rapport is hier te vinden: http://www.surfnetkennisnetproject.nl/innovatie/epaper
Het rapport bevat een beschrijving van de stand van de technologie (eind 2008 ) en twee pilots. Eentje bij het LUMC in Leiden en eentje bij het Blariacum College in Blerick.
Downloaden en lezen voordat je een reader aanschaft!!

Het SURFnet/Kennisnet rapport bevat ook de technische info over de Hanlin V3, dat is de eBook reader die ik als BeBook gekocht heb.

Go with the flow

Een van de belangrijke concepten die in het SURFnet/Kennisnet rapport wordt uitgelegd is wat een "reflowable" formaat is. Bij bestanden die in een reflowable formaat zijn opgemaakt kan de tekst zich aanpassen aan het door de lezer gewenste lettertype en formaat. Dat is handig omdat de tekst dan zowel op een klein scherm zoals bij een BeBook als op een groter scherm zoals je op een laptop hebt goed leesbaar is.

Bij de PDFs die ik had gebeurde dat namelijk niet. En omdat die PDFs meestal voor A4 of Letter-formaat zijn opgemaakt zijn de letters bij weergave op het kleine scherm van de BeBook niet leesbaar.
Helaas blijkt daardoor een groot aantal bestanden niet leesbaar te zijn. Zoals bijvoorbeeld de PDF-versies van de kranten Metro, Spits en De Pers die je dagelijks kunt downloaden.

Maar ook de literatuur die ik verzameld had, scans van artikelen die ik op papier had, en ook het rapport over E-paper van SURFnet/Kennisnet zelf is niet te lezen omdat het opgemaakt is voor A4. De BeBook kent namelijk maar 3 zoomstanden en door de grote afbeelding boven en onder aan de pagina zoomt de BeBook niet in op de tekst.
SURFnet/Kennisnet rapport op BeBook

MobiPocket to the rescue

Natuurlijk liet ik me niet zo snel uit het veld slaan en ik ging op zoek naar tools om de PDF-bestanden te veranderen in iets wat wel zo werken. De boeken die ik gekocht had via Ebook.nl en ook de 150 boeken die al op de BeBook aanwezig waren toen ik hem geleverd kregen waren namelijk wél prima te lezen. De tekst had een prettig formaat, ik kon het lettertype aanpassen. Kortom dat ging prima.

MobiPocket levert een gratis MobiPocket reader en een gratis creator.  Die zijn te downloaden van hun website: http://www.mobipocket.com/

De reader had ik toch al nodig om de boeken die ik via eBook.nl gekocht had over te zetten op de BeBook. Het Mobipocket formaat heeft namelijk ondersteuning voor DRM en dus moest ook de licentie op de BeBook reader geplaatst worden. Dat gaat via MobiPocket.

Maar ook als je geen eBooks koopt, dan is de reader (en eventueel de creator) handig. De reader kan, anders dan de naam zou doen vermoeden, namelijk ook gewoon HTML, Word/RTF, PDF, CHM, Text, ePUB importeren en converteren naar het Mobipocket bestandsformaat.

Helaas leverde een poging om het SURFnet/Kennisnet rapport op die manier om te zetten naar iets bruikbaars niet veel op. Ook de afbeelding in de koptekst en voettekst werd mee geconverteerd. Maar omdat de lengte van een pagina op een A6 scherm korter is, kwamen die nu op de meest vreemde plekken in de pagina terug. En een aantal van de complexe tabellen in de PDF werden niet goed vertaald.

Kortom het werd iets, maar de kwaliteit van deze conversie was zo slecht dat de gang naar de printer snel gemaakt is als dat het alternatief is.

Wie zijn schuld is dit eigenlijk?

Tja, goede vraag, maar moeilijk antwoord. Eigenlijk is de persoon die de PDF aangemaakt heeft de schuldige. PDF is prima geschikt voor het maken van documenten die op het beeldscherm van een computer/laptop en op de printer exact hetzelfde uitzien. PDF is geen "reflowable" formaat.

Bij het produceren van de PDF gaat een heleboel informatie verloren. En blijkbaar is een van plekken waar dat erg merkbaar is de tabellen in een document. Ik heb naast MobiPocket een aantal PDF->Word converters getest en allemaal hebben ze het zwaar met tabellen in documenten.
Een boek/rapport/document dat als PDF beschikbaar gesteld wordt is daarom heel moeilijk goed leesbaar te maken op bijvoorbeeld een BeBook, de iPhone of een mobiele telefoon.

De persoon die het bronbestand, bijvoorbeeld in Word-formaat, beschikbaar heeft kan er voor zorgen dat het wél in een formaatbeschikbaar komt dat breed en smal te lezen is. Mits bij het maken van het Word-document aan een paar dingen gedacht is.

Documenten maken voor eBooks

Als onderwerp van mijn test om een Word-document geschikt te maken voor gebruik op de BeBook heb ik een rapport over High Definition video genomen dat ik vorig jaar gemaakt heb. Het origineel is hier te downloaden: http://www.gorissen.info/Pierre/item/2008/12/7/high-definition-video-in-lesmateriaal

Het bleek dat er een aantal zaken in zaten die niet handig waren bij de conversie naar eBook:
* Teveel verschillende lettertypes, kleurtjes etc.
De kracht van een eBook is juist dat je het lettertype zelf in kunt stellen, soms interpreteerde MobiPocket de lettertypes uit het Word-document als een teken om de BeBook voor dat woord te verbieden het lettertype of de kleur aan te passen. Beter dus om bij het maken van het document er ook geen gebruik van te maken.
* Tekstuele problemen: 
In het document wordt uitgegaan van plaatjes in kleur (er wordt bijvoorbeeld een keer naar een geel kader in een afbeelding verwezen) of hoofdstukken die op een bepaalde pagina staan. De BeBook laat de afbeeldingen in grijstinten zien en het paginanummer is afhankelijk van omvang van het scherm en lettergrootte.
* Overbodige inhoudsopgave:
De inhoudsopgave in tekst zoals hij in het Word-document opgenomen was ziet er lelijk uit na conversie naar MobiPocket formaat en MobiPocket heeft de mogelijkheid om een echte, in de BeBook bruikbare inhoudsopgave te genereren.
* Voetnoten converteren slecht naar MobiPocket
Daar had ik gelukkig geen gebruik van gemaakt.
* Lange URLs
Die pasten wel op A4 maar niet op een 6 inch scherm, dus TinyURL gebruikt op een aantal plekken. Overigens heeft de BeBook geen internettoegang, maar andere eBook readers wel, dus het kan geen kwaad om de URLs 'actief' te laten zijn zodat ze gevolgd kunnen worden.
* Tabellen als opmaak
Ik maakte veel gebruik van tweekolomstabellen in het document. Daarbij staan in de rechterkolom de schermafbeeldingen en in de linkerkolom de stappen die gezet moeten worden. Dat converteerde niet goed naar Mobipocket formaat. Ik heb de tekst nu onder de afbeeldingen gezet. Daarnaast heb ik de afbeeldingen zo breed gemaakt als de pagina. Immers, bij een BeBook is de pagina niet erg breed, een afbeelding die daar de helft van breed is, is niet meer te herkennen, zeker niet bij het lage aantal grijstinten van de BeBook.

Converteren van de Word-documenten

Voor het maken van de MobiPocket bestanden heb ik gebruik gemaakt van MobiPocket Creator. Die heeft als voordeel ten opzichte van de Reader applicatie dat je ook een inhoudsopgave en een afbeelding voor de hoes kunt toevoegen. De DRM opties die je er gratis bij krijgt heb ik niet gebruikt.

Na het aanpassen van die zaken in het brondocument verliep de conversie nog niet helemaal probleemloos. De opsomtekens onder de afbeeldingen verschoven vanwegen de uitlijning, elke eerste regel van een alinea werd ingesprongen (vond ik in dit document lelijk) en de koppen van 'hoofdstukken' kwamen soms halverwege een pagina voor, dat maakte het bladeren erg onrustig.

Voordat ik 'goede' eBooks kon genereren was er echter een tussenstap nodig.

Knutselen in het HTML-bestand

Bij het importeren van een Word-document in MobiPocket creator wordt het Word-document eerst geconverteerd naar een HTML-document. Pas bij de laatste stap wordt dat document gebruikt om het daadwerkelijke MobiPocket bestand te maken. Dat betekent dat je tussentijds het aangemaakte HTML-bestand kunt editen/bewerken. Dat heb ik gedaan om de eerder genoemde problemen aan te pakken.

* Ik heb alle style informatie die in het <style></style> element in de <head> van het HTML document stond verwijderd. Hierdoor was alle overbodige stijlinformatie weg, dat regelde de BeBook veel beter.
* Ik heb '<p' vervangen door '<p width="0"'; hierdoor werd voor elke paragraaf het inspringen op uit gezet, ziet er mooier uit.
* Ik heb alle '<p width="0" class="MsoNormal"></p>' combinatie verwijderd, dat waren extra witregels die gemist konden worden.
* Ik heb alle '<h2>' vervangen door '<mbp:pagebreak/><h2>'. Het '<mbp:pagebreak/>' dat ik er nou voor plaats zorgt ervoor dat die kopjes altijd op een nieuwe pagina beginnen. Ook dat ziet een stuk rustiger uit vind ik.

Het resultaat

Het resultaat is een MobiPocket bestand dat prima te lezen is op de BeBook.
Het mooie er aan is ook dat ditzelfde document ook prima te lezen was op mijn HP iPAQ 914c, die met zijn kleine schermpje toch wel zo ongeveer de minst voor de hand liggende eBook reader is die ik ken. Maar het is een Windows Mobile toestel en ook daar is een gratis MobiPocket versie voor te krijgen. Daarmee kun je ook de gekochte boeken lezen.

En de iPhone/iPod Touch?

MobiPocket is een tijd geleden opgekocht door Amazon. En Amazon verkoopt de Kindle. De Kindle heeft een eigen bestandsformaat én een eigen iPhone applicatie waarmee je de eBooks die je bij Amazon gekocht hebt kunt lezen.
Er wordt dan ook gespeculeerd dat Amazon een iPhone versie van de MobiPocket reader tegen houdt.
Of dat waar is weet ik niet, maar er is in ieder geval geen MobiPocket reader voor de iPhone of de iPod Touch beschikbaar. Gelukkig is er een alternatief in de vorm van Calibre en Stanza.

Calibre en Stanza

Ik had al een eBook reader op mijn iPod Touch geïnstalleerd staan waar ik tot nu toe nog niets gedaan had (geen tijd om te testen). Deze Stanza reader voor iPhone heeft ook een gratis desktop versie die ook het MobiPocket formaat zou moeten kunnen lezen dat ik geproduceerd had.
De reader is in beide versies te downloaden van deze website: http://www.lexcycle.com/

Helaas bleek de desktopversie van Stanza niet echt veel moeite te doen op de conversie. Alle afbeeldingen en opmaak verdwenen na import. Geen werkbaar alternatief dus voor dit soort documenten.

Een alternatief voor de conversie was het gratis Calibre dat voor Linux, OS X en Windows beschikbaar is.
Calibre is beschikbaar via deze site: http://calibre.kovidgoyal.net/
Hiermee kon ik de MobiPocket bestanden importeren en daarna opslaan als ePub bestanden die door Stanza gelezen kunnen worden.

Om die bestanden op de iPod Touch te krijgen heb ik een map om mijn webserver aangemaakt. Daarin staat een PHP-pagina die automatisch een lijstje maakt met de .epub bestanden die in die map staan. De verwijzing naar die map/pagina (www.gorissen.info/Pierre/ebooks) heb ik als 'webpage' toegevoegd in Stanza.
Zie ook de derde optie bij de uitleg op deze pagina: http://www.lexcycle.com/faq/3#3n606 

Je mag de url van mijn pagina (www.gorissen.info/Pierre/ebooks) gebruiken om te testen, ik heb er toch alleen boeken staan die ik (voor zover ik weet) mag verspreiden.

Belangrijk overigens is dat je de URL naar die pagina in Stanza zonder "http://" invoert, anders werkt het niet.

Zodra ik nu een .epub bestand in die map op de server upload, wordt hij zichtbaar voor download in Stanza op mijn iPod Touch. Daar staat ook de ePub versie van het document dat je nu aan het lezen bent.

Ik moet bekennen dat het lezen op de iPod Touch verbazingwekkend soepeltjes gaat. De hoge resolutie van het scherm en het feit dat je nu de afbeeldingen in kleur kunt zien helpen daarbij zeker. Of ik er een heel boek op zou lezen als de afbeeldingen niet van belang zijn, weet ik niet, zeker niet nou ik de BeBook erbij heb.

Conclusies

Ik zal Kennisnet mailen (27 maart 2009) en vragen of ze het rapport ook vanuit Word naar een ePub of MobiPocket (of beiden) formaat kunnen converteren en beschikbaar stellen.

Helaas was de BeBook niet een apparaat dat al die PDFs die ik heb beter kan weergeven dan mijn laptop dat op dit moment kan. Wie weet als de 10 inchTabletPC van Dynabyte straks beschikbaar is.....dat zou waarschijnlijk net groot genoeg zijn om al die op A4-formaat gemaakte PDF's goed te kunnen lezen.

Ik heb voorlopig ruim voldoende boeken die ik er wél op kan lezen, ben nu bezig met De val van ABN AMRO (ook verkrijgbaar via eBook.nl) en dat leest net zo weg als wanneer het op dode bomen zou zijn geprint. Maar nu heb ik geen boeklegger nodig want hij onthoudt steeds waar ik gebleven was, ook als ik tussentijds een ander boek open.

Komende zomer gaat hij ook mee op vakantie, de iPod Touch gaat mee en de telefoon blijft thuis. Voorlopig zie ik in ieder geval geen reden om de BeBook uit te lenen. :-)